Qaaccessa Afseenaa Dajjaazmaach Kumsaa Morodaafi Masaraa Isaa
No Thumbnail Available
Date
2017-08
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Kayyoon qorannoo kanaa Afseenaa Dajj. Kumsaa Morodaafi masaraa isaa kan
magaalaa Naqamteetti argamu qaaccessuu kan jedhudha. Qorannoon kunis kaayyoo isaa
bu’uura godhachuun ykn akeeka qorannoo isaa’rratti hundaa’uun qorannoo seenawaa
(historical research)tti yommuu garagaaramu, tooftaaleen iddatteessuu qorannichaa
immoo iddatteessuu kaayeffataati. Malootni funaansa ragaaleef hojiirra oolan afgaaffii,
daawwannaafi sakatta’a dookimentiin suuraalee fudhachuun yoo ta’u, ragaaleen
mala kanaan guuraman immoo tooftaa qorannoo seenawaa fayyadamuun xiinxalamanii
qaacceffamaniiru. Adeemsa kana hordofuun hojiiwwan qorannoo kanaan bira gahaman:
seenaa Dajj. Kumsaa Morodaa dhalootaa hanga du’aatti maal akka ta’e agarsiiseera.
Kunis hidda dhalootaa isaa keessaa keesumatti beekamtummaa kumsaafis ta’e hidda
dhalootichaaf gumaacha guddaa kan taasisan akaakayyuu kumsaa kan ta’an Bakaree
Godaanaa irraa kaasee gara kumsaatti dhufuun kumsaan nama dandeettii qabu nama
cimaa akka ta’e bira gahameera. Akkasumas aangoo biyya bulchuu kan argatan
abbaasaaniirraa dhaalaan akka ta’eefi bara bulchiinsa isaanii keessatti hojiiwwan
seena-qabeeyyii baay’ee akka hojjetan yoo ta’u, hojiiwwan isaanii keessaa, ijaarsa
masaraa isaanii, ijaarsa riqichoota laggeen Dhidheessaafi Daabbus, babal’isuu
daldaalaafi daandiiwwanii isaan ijoodha. Kana malees, qorannoo kanaan kan bira
gahame yoomessa ijaarsa masaraa isaa, wantoota ykn meeshaalee masaraan kun irraa
ijaarame, masarichi ogeessota Oromoo naannoo sanaan akka ijarameefi tajaajila
masaraan kun kennaa tureefi jiru ta’uu isaati. Kanumaan wal-qabatee ijaarsi
masarichaa sirna ittiin bulmaata uummata Oromoo kan ta’e Sirna Gadaafi aadaa
Oromoo waliin fakkoommii akkamii qabaachuun akka tajaajilaa ture ibsuun dhumarratti
yaboon itti kennamuu qabu itti kennamee jira.