Qaaccessa Sirna Kennaa Abdaarii Oromoo Godina Shawaa Kibba Lixaa Aanaa Tolee
No Thumbnail Available
Date
2019-08
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Qorannoon kun mata dure ‘Qaacceessa sirna kennaa abdaarii Oromoo Godina Shawaa Kibba Lixaa Aanaa Toleedha”. Kaayyoon qorannoo kanaa inni guddaan sirna kennaa abdaarii Oromoo Gonina Shawaa Kibba Lixaa Anaa Tolee qaaccessuudha. Qorannoo kana gaggeessuuf wantoonni qorataa kana kakaasan sababa gara garaan irrachaa ykn laafaa deemuu sirna kennaa abdaariiti.Kana bu’uura godhachuudhaan daangaa qorannoo kanaa sirna kennaa abdaarii oromoo Godina Shawaa kibba Lixaa Aanaa Tolee irratti xiyyeeffata.Haaluma kanaan,Yaaxina qorannoo kana gabbisa jedhe qorataan itti amane yaaxina haalawaa gargaarameera. Gama kanaan qorannoo walfakkiifi Yaadrimeen hayyootaa dhimma aadaa duudhaa hawaasaa waliin walitti dhufeenya qabanis ilaalameera.Madda ragaawwan qorannoo kanaaf ta’us,kan qindaa’e hawaasa keessatti odefkennitoota waa’ee sirna kennaa abdaarii beekan irraa odeeffannoo funaanuun mala iddateessuu miti-carraa, akkayyoo ykn kaayyoo fayyadamuun mala qorannoo akkamtaa (qualitative) dhimma baheera. Ragaan qorannoo kanaaf oolu guurrachuufis, daawwannaa, afgaaffiifi sakatta’a dookimeentii gargaaramee jira. Ragaalee meeshaalee kanneeniin funaanaman qaacceeffamanii jiru Akkasumas, adeemsa sirna kennaa abdaarii, hirmaattota sirnichaa, yoomeessa sirnichaa,hiika fakkoommiiwwan hawaasa Aanaa Tolee biratti qabuufi firiiwwan fookloorii sirnicha irraatti maal akka fakkaatan kan ka’ameedha.Argannoon qorannoo kanaas, Sirni kennaa abdaarii uummata Oromoo Aanaa Tolee biratti yeroofi safuu eegee raawwatamuu,Hirmaattoonni sirna kennaa abdaarii akka Aanaa Toleetti saalaafi umurii kan hin daangeessine ta’u isaa, Fakkoommii meeshaalee sirna kennaa abdaarii keessatti fayyadaniifi haala itti qophaa’an adda ba’ee hubatamuu isaa argameera. Haaluma kanaan sirni duudhaa hawaasa kun adeemsa isaafi bifa barreeffamaafi viidiyoon waraabamee dhaloota dhufuuf osoo olka’amee sirnichi akka hin hirranfatamneef gargaara. Walumaa galatti, qorannoo kana keessatti yaada furmaataa ta’a jedhamee kan ka’ame,Hayyoonni dhimma aadaa hawaasaa qoratan, gaggeessitoonni biiroo aadaafi turizimii, abbootiin amantaafi namoonni dhimma duudhaa hawaasaa irratti qorannoo gaggeessan hundi sirna kenna abdaarii duudhaa isaa waliin walqabatan xiyyeeffannoon itti kennamee bifa barreeffamaafi waraabbiin ka’amuu qaba.