Qaaccessa Dhimma Dubartiifi Dubartummaa Afoolaa Oromoo Keessatti
No Thumbnail Available
Date
2019-08
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Kaayyoon qorannoo kanaa qaaccessa dhimmoota dubartiifi dubartummaa afoola keessatti jiranirratti xiyyeeffata. Barruuleen qorannoo kana faana walittii dhufeenyaa qabaniis sakatta’amaniiru. ka’umsi qorannicha dubartummaan afoolaa keessatti bal’inaan mul’achuufi dhiibbaa qabaachuu isaati. Kanaaf dhiibbaan gama kanaan jiran attamitti hafuu kanjedhutu ishee kakaase.Malli qorannoo kun ittiin adeemsifame mala akkamtaati. Gosni qorannoo kanaas qulqulleeffataa yoota’u iddattoon itti dhimma bahames idattoo akkayyooti. Maddi odeeffannoo qorannichaas warreen odeeffannoo laatanii dubartootaa iddoo aadda addatii hojjetan, hojjettoota waajira dhimma dubartiifi daa’immanii, hojjettoota waajira aadaafi tuurizimiifi abbaa gadaa aanaa gindabarat keessa jiraataniidha. Meeshaalee funaansa ragaa qorattuun itti fayyadamtees afgaaffii, marii gareetiifi daawwnnaadha. Ragaa Dubartiin saalan dhira irra adda ta’uu Dubartuummaan immoo ilaalcha dhiibbaa hawaasarra karaa adda addaatiin dubartiirra gahaa tureefi gahaa jiru ta’uunsaa qorannoo kanaan bira gahameera. Dubartummaan kennaa waaqaa osoo hintaanee namoota ilaalcha gaarii hinqabneen hamlee dubartootaa cabsuuf akka hirmaannaan isaanii iddoo adda addaatti gadi bu’u gochaa kanturefi jiru ta’uu isaas qorannoo kanaan bira gahameera. Afoola oromoo keessattii dhiibbaan mirgaa dubartii irratti kan jalqabu guyyaadhuma dhalattuu kaasee simannaa maatiin ishiidhaaf godhanirraa jalqabee akka ta’es warren odeeffannoo kennan ibsaniiru. Fayyadamni afaaniis dubartootarratti dhiibbaan inni sadarkaa dubbiirraa jalqabee barreeffamaan ergaa dabarsan biratti akka mul’atuufi wanti dubbatamuufi barreeffamus dhiiraaf qofa akka ta’eetti akka mul’atu ibsameera. Hawaasa barate birattii garuu gama hundaanuu foyyannii guddaan kanjiru yoota’eyyuu iddoottii rakkoon mul’tuus nijira.Kunimmoo gama siyaasaan, dinagdeen, barnootaan, xiinsammuunifi kanneen kana fakkakaatan hedduudhaan dhiibbaan isaan dubartootarraan gahaa jiran akka salphaatti kan ilaalamu miti. Dhiibbaa gama kanaan dubartootarraa gahaa jiran kana ammatti sirreessuun dadhabamullee adeemsaan ilaalcha dubartummaa akka dhimma ofiitti fudhachuun afoolafi afaan keessatti waarreen dubartummaa calaqqisiisan hambisaa deemuun barbaachisaadha.