Qaaccessa Qubeessuufi Fayyadama Sirna Tuqaalee Barreeffama Beeksisoota Waajjiraalee Mootummaafi Mit-Mootummaa: Haala Godina Arsii Aanaa Zuwaay Dugdaa
No Thumbnail Available
Date
2021-01
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Kaayyoon qorannoon kun qabatee ka`e Qaaccessa doggongora qubeessuufi fayyadama sirna tuqaalee barreefama beeksisoota waajjiraalee mootummaafi mit-mootummaa aanaa Zuwaay Dugdaa keessa jiran xinxaluun furmaata kaa’uudha Mataduree qorannoo kanaa ijaaruudhaaf kitaabileen garaagaraa sakatta`amanii akka sakatta`a barruutti qorannicha keessatti hammatamanii jiru. Saxaxni qorannoo kanaa saxaxa ibsaati. Qorannichi mala makaa fayyadame. Kunis kan ta’eef, ragaalee bifa bilchina qabuun funaanuufi qaaccessuuf barbaadameeti. Maddi odeeffannoo tokkoffaan beeksisoota garaa garaa kanneen bara 2012 A.L.I. keessa magaalicha keessatti barreeffamanii maxxanfamanii(dookmentii) argaman kan ilaallatu yemmuu ta’u, maddi odeeffannoo inni lammaffaan immoo Hojjettootni kanneen Aanaa Zuwaay Dugdaa Magaalaa Ogolchoo keessatti waajjira mootummaa keessatti hojjetaniifi waajjira mit-mootummaa keessatti hojjetan afgaaffichaaf iddataan filataman keessatti hirmaatanii jiru. Qoratichi tooftaalee iddatteessuu jiran hunda keessaa waajjiraalee filachuuf mala mit-carraa fayyadamuun hojii iddatteessuu isaa gaggeesse jira. Sababni malli kuni filatameefis, waajjiraaleen filataman kunneen kaayyoo qorannoo kanaa galmaan naaf gahuu danda’u jedhee qorataan waan itti amaneefidha.Kanumaan walqabatee, qoratichi gosa iddatteessuu mit-carraa kana keessaa immoo, mala iddatteessuu akkayyootti dhimma ba’e. Qorannoo kan geggeesse qoratichi meeshaalee mijatoofi odeeffannoo gahaa argamsiisuun qorannoo kiyya galmaan naaf gahuu danda’a jedhee itti amanuun filate sakatta’a dookumantiifi af-gaaffiitti dhimma bahee jira. Qorannoon kun amalaafi adeemsa qabu irraa ka’ee mala makaatiin gaggeeffame. Kuinis, mala akkamtaafi hammamtaa jechuudha. Mala ammamtaa fayyadamuu keessaatti qoratichi ragaaleen funaanaman akka sirriitti ifa ta’aniif, dogoggora qubeessuu jiru gosaan qoodee dhibbeentaan kaa’e. Ergasii ibsi itti kenname. Mala akkamtaa fayyadamuu keessatti immoo dogoggoroota mul’atan karaa afgaaffiin adda baasuun qaaccessee ibse. Bifa kanaan, ragaalee cunfame kanarraa argannoon qoratichaa:qaacceessa haala qubeessuufi sirna tuqaalee barreeffama beeksisoota hojjettoota waajjiraalee mootummaafi mit-mootummaa keessa hanqinni jiraachuu qoratichi adda baasee jira;Dogoggorri barreeffama beekisisoota isaanii keessatti mul`atanis:seeraan qubeessuu dhabuufi sirna tuqaaleetti seeraan fayyadamuu dhabuun afaanichaa akkaataa seerri isaa ajajuun gargaaramuu dhabuu akka ta`e mul`ate jira; Maddi dogongora barreessuu isaanii: xiyyeeffannaa itti kennuu dhabuu, gahumsa barbaachisu fayyadama afaaniirratti dhabuufi leenjiin yeroo yeroon hojjettoota mootummaaf ogummaa barreessuurratti kennamuu dhabuu akka ta`e adda baafamee jira