Qaaccessa Raawwii Tapha Ijoollee Aanaa Kokkossaa
No Thumbnail Available
Date
2017-08
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Kaayyoon qorannoo kanaa, qaaccessa haala raawwii taph ijoollee Aanaa kokkossaarratti xiyyeeffate kan jedhu yoo ta‟u,Sababni qorannoon kun barbaachiseef, irraanfatamaa dhufuu tapha ijoollee kanneen sochii qaamaatiin walqabatanii, xiyyeeffannoon taphoota kanaaf kennamuu dhabuu, taphoota ammayaatiin liqinfamuu taphoota ijoollee kanaafi aanaa kanatti kallattii kanaan qorannoon gaggeeffame jiraachuu dhabuu isaati. Adeemsa qorannoo kana tarkaanfachiisuu keessatti barruuleefi qorannoowwan mata duree kanaan walfakkaataan sakatta‟amaniiru. kaayyoo kana galmaan gahuuf ragaan duudhaa hawaasaa yoomessa dhugaafi namtolchee keessaa adda durummaan mala daawwannaa kan godhate ta‟ee dabalataan marii garee gargaaramuun funaanamee jira.Malli iddatteessuu qoratichi dhimma itti bahes mala idatteessuu akka kaayyoofi walhimaa yoo ta‟u, odeeffannoowwan haala kanaan funaannamanis mala akkamtaatiin qaacceffameera. Haaluma kanaan, qorannoo kana keessatti maalummaa tapha ijoollee sochii qaamaatiin walqabatanii, gosoota tapha kanaa, faayidaa isaanii, akkaataa taphichi itti qophaa‟uufi haala taphni kun ittiin taphatamu, yoomessa taphichi kun keessatti taphatamuufi wantoota yeroo ammaa tapha ijoollee kanarraan dhiibbaa geessisaa jiran fa‟atu qaacceffame. Qaacceffama kana, giddu-galeeffachuun, gosoonni tapha aadaa ijoollee sochii qaamaatiin walqabatan beekamoon 18 akka jiran, taphni ijoollee yoomessa garagaraa (yeroo Birraa, Bonaa, Arfaasaa, Gannaa, taphoonni kunneen hunduu guyyaa qofa akka taphataman, akkasumas taphoota yoomessa garaa garaa) keessatti taphatamuu danda‟aniifi taphoonni haala kanaan aadaa hawaasaa calaqqisiisan kun yeroo ammaa xiyyeeffannoo argachuu dhabuurraan kan ka‟e taphoota ammayaatiin bakka buufamuun dagatamaa jiraachuun bu‟aa qorannoo kanaan bira gahameedha. Kanarraa ka‟uudhaan rakkoolee kanneen hir‟isuuf dhimmoonni akka: tapha ijoollee suuraafi sagaleen waraabanii dhalootaaf hambaa godhanii kaa‟uu, hawaasni sadarkaa sadarkaan jiran dhimma tapha ijoolleef akka bakka kennan gochuuf, waajjirri dargaggoofi ispoortii kanneen aadaa keessatti hammatamuu qaban irratti ogeeyyiin qorachiisee osoo bakka argachiisee, qorattoonni dhimma tapha aadaa ijoollee kanarratti qorannoo kana ka‟uumsa godhachuun kallattii garagaraan akka ilaalaniifi yaada gara fuulduraatiif furmaata barbaaduun yaboo qorannoo kanaati.