Qaaccessa Adeemsa Sirna Raawwii Ayyaana Warra Oofa Abbayyee Gadaa Aanaa Sulultaa
No Thumbnail Available
Date
2019-08
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Ka’umsi qorannoo kanaa aanaa Sulultaa keessatti mata dureen kun kallattiidhaan kan hinqoratamne ta’uu, qoratichis waa’ee dhimma kanaa iddoo itti dhalatee guddatetti hamma tokko hubannoo qabaachuu, hirmaattonni sirnichaas hir’achaa adeemuu, sirni kun naannoo iddoo jireenya qorataatti argamuufi waa’een sirna kanaas kallattiidhaan kitaabilee afoolaafi barnootaa keessaa dhabamuu fa’a. Kaayyoon qorannoo kanaa immoo adeemsa raawwii sirna ayyaana warra oofaa Abbayyee Gadaa qaaccessudha. Qorannichis kan adeemsifame godina Shawaa Kaabaa aanaa Sulultaa keessatti waa’ee sirna raawwii ayyaanaa irratti xiyyeeffachuun qorachuu yoo ta’u,qorannichis yaaxinaalee seenawaa, faayideessummaa, seenaa deebisanii ijaaruufi haalawaatti dhimma bahameera.Malli qorataan qorannoo kana keessatti gargaaramees mala akkamtaa yoo ta’u, iddattoo irrayyis mala iddatteessuu akkayyoofi darbaa dabarsaatti fayyadameera. Odeeffannoo funaannachuufis meeshaalee funaansa odeeffannoo kan qorannoo kanaaf, kanneen ta’an af-gaaffii, daawwannaafi marii gareetti dhimma bahameera. Odeeffannoo argames mala ibsaa yookiin addeessaatti gargaaramuun ragaaleen qaaccefamuun ibsamaniiru. Arganoon qorannichaas; sirnoonni raawwii ayyaanichaa irratti taasifaman sadarkaalee garaagaraa keessa kan darban ta’uu, ayyaanichi jireenya hawaasummaa keessatti hawaasicha aadaa waliin walitti hidhuun, dinagdee hawaasichaa akka guddisuutti, walitti dhufeenya hawaasummaa akka cimsuutti gargaaruu, naamusa akka horachiisuufi cimsuutti gargaara. Hirmaattonni ayyaanichaa daa’ima xixiqqoo irraa kaasee hanga manguddootaatti saalaan osoo addaan hinqoodiin kan hirmaachisu ta’uu, yoomessi raawwii sirna ayyaana kanaa torbii, kudha arfii, Birraa, Bona, Arfaasaa yoo ta’u, iddoon itti kabajamus malkaa, tulluu, abdaariifi galma keessa ta’uun hubatameera. Meeshaaleen raawwii sirna ayyaanichaaf oolanis meeshaalee ulfoo, nyaataa, dhugaatiifi miidhaginaa kan dhimma itti bahaman ta’uufi adeemsa sirna ayyaana kanaa keessatti faaruuwwan dhimmoota garaagaraaf faarfaman dubartootaan, manguddootaan, ijoolleefi ayyaantuun kan faarfataman jiraachuu qorataan argannoo isaatiin bira ga’eera. Yaboon qorataan kun kaa’uus sirni raawwii ayyaana kanaa jiruufi jireenya hawaasaa gama aadaa, safuu, seenaa, dinagdeefi amantaan kan walqabatu waan ta’eef, fulduratti xiyyeeffannoo argachuu akka qabu ibsa.
Description
Keywords
Oromo Language