Malleen Dubbii Walaloo Sirboota Jaamboo Jootee Filataman Keessatti.
No Thumbnail Available
Date
2021-01
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Addis Ababa University
Abstract
Kaayyoon qoa’annoo kanaa fayyadamaa afaanii Malleen dubbii walaloo sirba Jaamboo Jootee filataman
keessatti argaman xiinxaaluudha.Sirboonni qorannoo kanaaf filataman matadureen isaaniis: Gooba
Kormaa (2013), Gidiraa (2016), Raada Gaarree (2017) fi Belba (2018) kan jedhaman yoo ta’an,
sirboonni kunneen akkuma duraa duubummaa bara irratti hundaa’uun, qo’annoo kanaaf oolanii jiru. Itti
fayyadama afaanii keessatti weellisaan kun walaloo sirba kana keessatti akkamitti malleen dubbiitti
fayyadamee uummata isaa dhaamsa dabarsuu barbaade tokko ittiin akka dabarfate sirboota filataman
kanneen keessatti agarsiisuu danda’ee jira.Malli qorannoo kanaa mala akkamtaa yommuu ta’u mala
akkamtaa keessaa iddattoo akkaayyootti dhima bahamee jira. Kunisi qabiyyeen walaloo sirbaa xiinxaluu
waan ta’eef ergaan akkamitti darbuu akka danda,e gadifageenyaan xiinxaluu yaanni isaa hubatameera.
Sirboota kanneennis mala miti carraatiin kan filatamaniidha. Ragaaleen qorannoo kanaa sakkatta’a
dokumantii gaggeeffamuun malleen dubbii walaloon sirboota Jaamboo Jootee filatama keessatti
argaman xiinxalamuun ibsi itti laatamee jira. Argannoo qorannoo kanas siyaas diinaagdee oromoo maal
irraa akka jiru garam immoo deemaa akka jiru maal immoo ta’uu akka qabu, gama guddina diinagdee
hawaasaa yeroo kana keessatti maal keessa akka jiru addeessee jira. Rakkoo hawaasaa kana irra gahaa
jiru addeessuu qofa osoo hintaane mala furmaataa waliin malleen dubbii qolaa kanatti fayyadamuun
ittiin ibsatte jira. Fedhii ofiin ofbulchuu barbaaduu hawaasaa, qabeenya qabanitti mirga itti fayadamuu
dhabuu jiraachuu kun uummanni immoo waan kana tole jedhee fudhachuu diduun sagalee isaa
dhageessisaa jiraachuu eeree jira. Roorroo hammataa dhufe kana hawaasa qofa osoo hintaane
namoonni dhimmi kun ilaallatu hundi irratti hojjachuun rakkoo uummata irratti cimaa jiru kana callisee
akka hin ilaalle dhamsa isaa walaloo sirbaa malleen dubbii kanaatti fayyadamee ibsee jira. Yaboon
qorannoo kanaa immoo, namoonni dandeettii sirbaa qabdaan dandeettii isaanii kanatti fayyadamuun
hawaasa isaanii sababaa garaa laafuutiin, nama amanuun, akkasumas, tokkummaa dhabuufi kkf. rakkoo
irraa gahaa jiru kana irraa baraaruuf jecha dandeettii keessan kanatti fayyadamuun malleen dubbii adda
addaatti gargaaramuun karaa bashannansiisaafi irraaffatamuu hindandeenyeen hawaasa keessan osoo
barsiistanii gaarii ta’uu isaa ibsee jira.